Coraz więcej Polaków sporządza testamenty - to dobra praktyka, która pozwala świadomie rozdysponować majątkiem po śmierci. Problem pojawia się jednak gdy testament całkowicie pomija bliskich, którzy liczyli na udział w spadku. Właśnie dla takich sytuacji prawo przewiduje zachowek - roszczenie pieniężne przysługujące pominiętym osobom. Jako adwokat od spraw spadkowych w Inowrocławiu pomagam zarówno tym, którzy dochodzą zachowku, jak i tym, którzy muszą sie przed nim bronić.
Komu przysluguje zachowek?
Zachowek przysluguje wyłącznie zstępnym (dzieciom, wnukom, prawnukom), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy - pod warunkiem że w konkretnym przypadku byliby powołani do spadku na podstawie ustawy (bez testamentu).
Ważne wyjątki - zachowek nie przysluguje:
- osobom wydziedziczonym przez spadkodawcę w testamencie (z ważnej przyczyny określonej w k.c.)
- osobom, które odrzuciły spadek
- osobom uznanym za niegodnych dziedziczenia
- małżonkowi, który pozostawał w separacji orzeczonej przez sąd
Ile wynosi zachowek?
Zachowek to określona część wartości udziału, który przypadłby uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym:
- 1/2 udziału ustawowego - dla pozostałych uprawnionych
- 2/3 udziału ustawowego - dla małoletnich zstępnych oraz dla uprawnionych trwale niezdolnych do pracy
Co wchodzi do podstawy obliczenia zachowku?
Wartość masy spadkowej do obliczenia zachowku obejmuje nie tylko majątek rzeczywisty (aktywa minus długi), ale też:
- darowizny uczynione przez spadkodawcę za życia (z pewnymi wyjątkami - drobne, uczynione dawno, na rzecz osób spoza kręgu uprawnionych mogą być pominięte)
- zapisy windykacyjne obciążające spadek
To kluczowa kwestia - często majątek spadkodawcy był za życia rozdany w postaci darowizn, właśnie w celu obejścia roszczeń o zachowek. Prawo to przewiduje i nakazuje te darowizny uwzględniać.
Jak dochodzic zachowku?
Wezwanie do zapłaty
Przed skierowaniem sprawy do sądu warto wysłać pisemne wezwanie do zapłaty zachowku do osoby zobowiązanej (spadkobiercy lub obdarowanego). Czasem sprawa kończy sie na ugodzie bez procesu sądowego.
Ustalenie wartości masy spadkowej
Kluczowe jest ustalenie wartości majątku spadkodawcy, w tym nieruchomości i darowizn. Często konieczna jest wycena przez rzeczoznawcę majątkowego. Adwokat pomaga zebrać niezbędne dokumenty i dowody.
Pozew o zachowek
Pozew składa sie do sądu rejonowego (sprawy do 75 000 zł) lub okręgowego (powyżej tej kwoty). Opłata sądowa wynosi 5% wartości przedmiotu sporu. Roszczenie skierowane jest przeciwko osobie, która otrzymała majątek (spadkobierca lub obdarowany).
Termin na dochodzenie zachowku
Roszczenie o zachowek przedawnia sie z upływem 5 lat od:
- ogłoszenia testamentu - jeśli roszczenie wynika z pominięcia w testamencie
- otwarcia spadku (daty śmierci spadkodawcy) - w pozostałych przypadkach
Termin ten jest bezwzględny - po jego upływie zobowiązany może skutecznie podnieść zarzut przedawnienia i odmówić zapłaty. Nie zwlekaj z konsultacją prawną.
Jak sie bronić przed roszczeniem o zachowek?
Jeśli jesteś zobowiązany do zapłaty zachowku, mozna:
- kwestionować wartość majątku przyjętą przez powoda (zlecić własną wycenę)
- powołać sie na długi spadkowe obniżające wartość masy spadkowej
- wykazać, że uprawniony otrzymał już świadczenia zaliczane na zachowek (darowizny, zapis)
- wnosić o rozłożenie zapłaty na raty lub odroczenie terminu płatności (gdy natychmiastowa zapłata zagroziłaby bycie zobowiązanego)
Spory spadkowe w Inowrocławiu i regionie
Jako kancelaria Inowrocław prowadzimy sprawy o zachowek po obu stronach - zarówno pomagamy uprawnionym dochodzić roszczenia, jak i bronimy zobowiązanych. Doradzimy jakie masz szanse i jakie kroki podjąć. Pierwsza konsultacja jest bezpłatna.