Czym jest upadłość konsumencka?
Upadłość konsumencka to sądowe postępowanie oddłużeniowe przewidziane dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Jej celem jest umorzenie długów, których dłużnik nie jest w stanie spłacić — przy jednoczesnym zaspokojeniu wierzycieli w maksymalnym możliwym stopniu.
Od reformy przepisów w 2020 roku ogłoszenie upadłości konsumenckiej stało się znacznie łatwiejsze. Sąd nie bada już szczegółowo, czy dłużnik sam doprowadził do swojej niewypłacalności — liczy się przede wszystkim aktualny stan zadłużenia.
Co istotne, upadłość konsumencką może ogłosić również były przedsiębiorca — pod warunkiem że minął co najmniej rok od wykreślenia z rejestru i nie prowadzi już działalności.
Kto może złożyć wniosek?
Wniosek o ogłoszenie upadłości może złożyć każda osoba fizyczna, która:
- jest niewypłacalna — nie reguluje wymagalnych zobowiązań pieniężnych od co najmniej 3 miesięcy,
- nie prowadzi zarejestrowanej działalności gospodarczej,
- posiada co najmniej jednego wierzyciela (może być to bank, osoba prywatna, urząd skarbowy, ZUS).
Nie ma znaczenia, czy zadłużenie pochodzi z kredytów, pożyczek, alimentów (jako wierzyciel), zobowiązań umownych czy zaległych rachunków. Nie ma też dolnej granicy kwoty zadłużenia.
Jakie długi można umorzyć?
Po zakończeniu postępowania sąd wydaje postanowienie o umorzeniu niewykonanych zobowiązań upadłego. Obejmuje to co do zasady wszystkie zobowiązania pieniężne, które powstały przed ogłoszeniem upadłości, z wyjątkiem:
- alimentów i rent wyrównawczych,
- grzywien, kar porządkowych i nawiązek,
- odszkodowań za szkody wyrządzone umyślnie,
- zobowiązań, które dłużnik umyślnie zatajł przed sądem,
- wierzytelności zabezpieczonych hipoteką lub zastawem — w zakresie wartości przedmiotu zabezpieczenia.
Jak przebiega procedura? Krok po kroku
Złożenie wniosku do sądu
Wniosek składa się do sądu rejonowego — wydziału gospodarczego właściwego dla miejsca zamieszkania dłużnika. W Inowrocławiu właściwy jest Sąd Rejonowy w Bydgoszczy. Wniosek musi zawierać: wykaz wierzytelności, majątek dłużnika, przyczyny zadłużenia. Opłata sądowa: 30 zł.
Ogłoszenie upadłości przez sąd
Sąd bada wniosek i — jeśli nie zachodzą przeszkody — ogłasza upadłość. Wyznacza syndyka, który przejmuje zarząd majątkiem dłużnika. Od tego momentu wierzyciele nie mogą prowadzić indywidualnej egzekucji.
Likwidacja masy upadłości
Syndyk inwentaryzuje i spienięża majątek dłużnika (poza wyłączeniami ustawowymi). Środki trafiają do wierzycieli proporcjonalnie do ich wierzytelności. Postępowanie trwa zazwyczaj od kilku miesięcy do 1–2 lat.
Plan spłaty lub umorzenie
Jeśli po likwidacji majątku długi nie zostaną spłacone w całości, sąd ustala plan spłaty (zazwyczaj 12–36 miesięcy) lub — w wyjątkowych przypadkach — umarza zobowiązania bez planu spłaty.
Umorzenie pozostałych długów
Po wykonaniu planu spłaty sąd wydaje postanowienie o umorzeniu niewykonanych zobowiązań. Dłużnik zaczyna życie od nowa — bez ciążących długów.
Co dzieje się z mieszkaniem?
To pytanie zadaje sobie większość osób rozważających upadłość. Odpowiedź jest złożona:
- Jeśli nieruchomość wchodzi w skład masy upadłości (jest własnością dłużnika), syndyk ją sprzedaje. Jednak sąd wydziela z uzyskanej sumy kwotę na pokrycie kosztów najmu przez 12–24 miesiące — tak by dłużnik nie wylądował na ulicy.
- Jeśli nieruchomość jest obciążona hipoteką, wierzyciel hipoteczny (np. bank) jest zaspokajany w pierwszej kolejności z ceny sprzedaży.
- Jeśli nieruchomość należy do współmałżonka, nie wchodzi do masy upadłości — choć zawarcie małżeństwa nie chroni automatycznie przed odpowiedzialnością za wspólne długi.
Co jest wyłączone z masy upadłości?
Nie cały majątek dłużnika trafia do syndyka. Z masy upadłości wyłączone są m.in.:
- przedmioty codziennego użytku niezbędne do życia,
- narzędzia pracy niezbędne do wykonywania zawodu,
- wynagrodzenie za pracę w części niepodlegającej zajęciu (zasady jak przy egzekucji komorniczej),
- środki z programu 500+, świadczenia alimentacyjne dla dłużnika,
- niektóre ruchomości o wartości sentymentalnej.
Upadłość konsumencka a BIK i zdolność kredytowa
Ogłoszenie upadłości jest wpisywane do Krajowego Rejestru Zadłużonych (KRZ) i widoczne publicznie. W BIK informacja o upadłości może widnieć przez wiele lat. Oznacza to, że przez pewien czas po zakończeniu postępowania uzyskanie kredytu bankowego będzie trudne lub niemożliwe. Jednak z perspektywy wielu dłużników to koszt wart zapłacenia za faktyczne wyjście z długów.
Kiedy warto zdecydować się na upadłość konsumencką?
Upadłość konsumencka ma sens gdy:
- łączna kwota długów znacznie przekracza Twój majątek i dochody,
- egzekucja komornicza trwa latami bez efektu,
- spłata zadłużenia nawet przez wiele lat nie byłaby realna,
- chcesz legalnie i definitywnie zakończyć spiralę zadłużenia.
Nie jest dobrym rozwiązaniem gdy masz możliwość ugody z wierzycielami, restrukturyzacji lub spłaty w rozsądnym czasie — warto najpierw sprawdzić te opcje.
Rozważasz upadłość konsumencką?
Kancelaria Adwokacka w Inowrocławiu pomaga przejść przez całą procedurę — od przygotowania wniosku, przez kontakt z syndykiem, po wykonanie planu spłaty. Bezpłatna wstępna ocena sytuacji.