Prawo cywilne Aktualizacja: 6 min czytania

Upadłość konsumencka krok po kroku - jak przebiega i co zyskujesz?

Upadłość konsumencka to legalna droga do oddłużenia - umożliwia umorzenie zobowiązań, których nie jesteś w stanie spłacić. Od 2020 roku procedura jest znacznie prostsza i dostępna dla niemal każdego dłużnika.

Upadłość konsumencka - dokumenty i procedura
  • 30 zł opłaty od wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej
  • Do 36 miesięcy trwa co do zasady plan spłaty, po którym sąd umarza resztę długów
  • 1 wierzyciel wystarczy, żeby ogłosić upadłość konsumencką

Upadłość konsumencka pozwala osobie, która nie prowadzi działalności gospodarczej, uwolnić się od długów, których nie jest w stanie spłacić. Nie jest to jednak darowanie długów bez żadnych kosztów: syndyk sprzedaje majątek, a przez kilka lat trzeba zwykle spłacać część zobowiązań. Wyjaśniam, jak wygląda to postępowanie krok po kroku i kiedy ma sens. Jeśli rozważasz wniosek, sprawdź też, jak wygląda pomoc adwokata przy upadłości konsumenckiej w Inowrocławiu.

Kto może ogłosić upadłość konsumencką?

Osoba niewypłacalna

Czyli taka, która utraciła zdolność do regulowania wymagalnych długów. Jeśli opóźnienie w płatnościach przekracza 3 miesiące, niewypłacalność się domniemywa.

Bez działalności gospodarczej

Także były przedsiębiorca po wykreśleniu z CEIDG. Jego upadłość prowadzi się wtedy według przepisów o upadłości konsumenckiej.

Rolnik

Rolnik prowadzący wyłącznie gospodarstwo rolne, bez innej działalności gospodarczej, również korzysta z upadłości konsumenckiej.

Nawet z jednym wierzycielem

Nie ma minimalnej kwoty zadłużenia ani wymaganej liczby wierzycieli. Wystarczy jeden, np. bank albo urząd skarbowy.

Wina dłużnika ma znaczenie, ale dopiero na końcu

Sąd nie bada przyczyn zadłużenia przy ogłaszaniu upadłości. Ocenia je jednak, ustalając plan spłaty. Jeśli niewypłacalność powstała umyślnie lub przez rażące niedbalstwo, plan trwa od 36 do 84 miesięcy. Gdy dłużnik doprowadził do niej celowo, np. trwonił majątek, albo umorzono mu długi w upadłości w ciągu ostatnich 10 lat, sąd odmówi umorzenia, chyba że przemawiają za nim względy słuszności lub humanitarne.

Jak przebiega upadłość konsumencka krok po kroku?

  1. Wniosek. Składasz go przez Krajowy Rejestr Zadłużonych albo na formularzu papierowym. Rozpoznaje go wydział gospodarczy sądu rejonowego, właściwy dla miejsca zwykłego pobytu dłużnika. Opłata wynosi 30 zł.
  2. Ogłoszenie upadłości. Sąd wyznacza syndyka, a postanowienie trafia do Krajowego Rejestru Zadłużonych. Wierzyciele mają 30 dni na zgłoszenie wierzytelności syndykowi.
  3. Koniec egzekucji. Postępowania komornicze wobec majątku z masy upadłości zostają z mocy prawa zawieszone, a po uprawomocnieniu się postanowienia umorzone. Nowych egzekucji nie można wszcząć.
  4. Likwidacja majątku. Syndyk sprzedaje majątek wchodzący do masy upadłości i dzieli uzyskane pieniądze między wierzycieli.
  5. Plan spłaty albo umorzenie. Sąd ustala, jaką część długów i przez jaki czas trzeba spłacać. Do okresu spłaty co do zasady wlicza się czas od upływu 6 miesięcy od ogłoszenia upadłości do ustalenia planu.
  6. Umorzenie reszty. Po wykonaniu planu sąd umarza pozostałe długi sprzed ogłoszenia upadłości.

Plan spłaty czy umorzenie bez planu?

Plan spłaty

Najczęstsze rozwiązanie. Sąd określa raty, biorąc pod uwagę Twoje zarobki, koszty utrzymania rodziny i potrzeby mieszkaniowe.

Do 36 miesięcy

Umorzenie bez planu

Gdy sytuacja osobista w oczywisty sposób wskazuje, że trwale nie możesz niczego spłacać, np. z powodu wieku lub ciężkiej choroby.

Od razu

Warunkowe umorzenie

Gdy brak możliwości spłaty jest przejściowy. Przez 5 lat składasz coroczne sprawozdania, a jeśli sytuacja się poprawi, sąd może ustalić plan spłaty.

Na 5 lat

Jakie długi nie zostaną umorzone?

Umorzenie obejmuje co do zasady wszystkie długi powstałe przed ogłoszeniem upadłości: kredyty, pożyczki, karty kredytowe, zaległe rachunki, a także podatki i składki. Są jednak wyjątki.

Poręczyciel i współkredytobiorca nadal płacą

Umorzenie dotyczy tylko Ciebie. Bank może dalej żądać spłaty od poręczyciela czy drugiego kredytobiorcy, np. rodzica lub byłego małżonka. Warto to przemyśleć przed złożeniem wniosku.

Co się stanie z mieszkaniem?

Mieszkanie lub dom jest Twoją własnością

Wchodzi do masy upadłości i syndyk je sprzedaje. Jeśli w nim mieszkasz, z ceny wydziela się dla Ciebie kwotę odpowiadającą czynszowi najmu w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za 12-24 miesiące. Jej wysokość na Twój wniosek ustala sędzia-komisarz.

Na mieszkaniu jest hipoteka

Bank zaspokaja się w pierwszej kolejności z ceny sprzedaży, po potrąceniu kosztów. Niespłacona reszta kredytu trafia do planu spłaty jak każdy inny dług.

Chcesz zachować mieszkanie

Możliwy jest układ z wierzycielami w toku upadłości. Zwołując na Twój wniosek zgromadzenie wierzycieli, sędzia-komisarz może wstrzymać sprzedaż mieszkania, w którym mieszkasz. Wniosek trzeba złożyć przed zakończeniem likwidacji majątku, a układ wymaga realnej propozycji spłaty i Twojej zgody.

Jak upadłość wpływa na małżonka?

Wspólność majątkowa
Z dniem ogłoszenia upadłości powstaje rozdzielność majątkowa, a cały majątek wspólny wchodzi do masy upadłości. Małżonek może zgłosić syndykowi swoją należność z tytułu udziału w tym majątku.
Świeża rozdzielność
Rozdzielność ustanowiona przez sąd lub powstała przez rozwód w ciągu roku przed wnioskiem jest wobec masy upadłości bezskuteczna, chyba że pozew złożono co najmniej 2 lata przed wnioskiem.
Długi osobiste
Małżonek nie odpowiada za Twoje osobiste długi, chyba że sam jest dłużnikiem, np. jako współkredytobiorca.

Co zostaje do Twojej dyspozycji?

Poza masą upadłości

  • rzeczy wyłączone od egzekucji komorniczej, np. podstawowe wyposażenie domu, ubrania, przedmioty niezbędne do pracy,
  • wynagrodzenie w części wolnej od zajęcia,
  • łącznie z tym wynagrodzeniem dochód do wysokości 150% kryterium dochodowego z pomocy społecznej na Ciebie i każdą osobę na Twoim utrzymaniu,
  • świadczenia, które nie podlegają egzekucji, np. świadczenie wychowawcze 800 plus.

Darowizny przed upadłością

Jeśli w ciągu roku przed wnioskiem darowałeś komuś majątek, np. mieszkanie dzieciom, albo sprzedałeś go rażąco poniżej wartości, taka czynność jest wobec masy upadłości bezskuteczna. Syndyk może ten majątek odzyskać.

Jakie obowiązki ma upadły?

  1. Pełna szczerość we wniosku. Nieprawdziwe lub niepełne dane, np. zatajony majątek, prowadzą do umorzenia postępowania, chyba że uchybienie jest nieistotne.
  2. Współpraca z syndykiem. Trzeba wskazać i wydać syndykowi cały majątek oraz dokumenty.
  3. Sprawozdania. W czasie planu spłaty co roku, do końca kwietnia, składasz sądowi sprawozdanie z dochodów, wpłat i nabytego majątku.
  4. Ostrożność z majątkiem. Bez zgody sądu nie wolno dokonywać czynności, które pogorszyłyby zdolność do wykonania planu.

Jeśli w trakcie planu spłaty Twoja sytuacja się pogorszy, sąd na Twój wniosek może zmienić plan i przedłużyć go maksymalnie o 18 miesięcy. Gdy jednak upadły nie wykonuje planu, sąd co do zasady go uchyla i długi nie zostają umorzone.

Kiedy upadłość konsumencka ma sens?

Warto ją rozważyć

Typowe sytuacje
Długi wielokrotnie przekraczają Twój majątek i dochody, egzekucja trwa latami bez efektu, a nowe zobowiązania zaciągasz tylko po to, by spłacać stare.

Najpierw sprawdź inne drogi

Typowe sytuacje
Masz mieszkanie, które chcesz zachować, a dług da się rozłożyć na raty. Bliscy poręczyli Twoje kredyty. Długi to głównie alimenty lub grzywny, których upadłość nie umorzy.

Jeśli dopiero dostałeś pismo z sądu w sprawie długu, sprawdź najpierw, czy nie warto się bronić. Termin na sprzeciw od nakazu zapłaty wynosi tylko 2 tygodnie, a przedawniony lub zawyżony dług można skutecznie zakwestionować. Inne drogi wyjścia z długów, zanim zdecydujesz się na upadłość, opisuję w poradniku oddłużanie - jak legalnie wyjść z długów.

Kiedy warto skorzystać z pomocy adwokata?

Przede wszystkim przed złożeniem wniosku: gdy masz mieszkanie, wspólny majątek z małżonkiem, poręczycieli albo dokonywałeś w ostatnim roku darowizn czy sprzedaży. Wtedy od przygotowania sprawy zależy, co stanie się z Twoim majątkiem i czy sąd umorzy długi. Pomagam ocenić, czy upadłość to właściwe rozwiązanie, przygotować wniosek z pełnym wykazem majątku i wierzycieli oraz reprezentuję klientów w toku postępowania. Więcej o tym, jak pracuję w takich sprawach, przeczytasz na stronie upadłość konsumencka Inowrocław.

Podstawa prawna: art. 6, 8, 11, 61-63, 124-127, 146, 342a, 345 oraz 4911-49122 ustawy - Prawo upadłościowe, art. 833 § 6 Kodeksu postępowania cywilnego, art. 14 ust. 3 i art. 76a ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Stan prawny na 8 listopada 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej w konkretnej sprawie.

Najczęstsze pytania

To zależy od majątku i liczby wierzycieli. Najpierw syndyk sprzedaje majątek, a potem sąd ustala plan spłaty, co do zasady na okres do 36 miesięcy. Do okresu spłaty wlicza się czas od upływu 6 miesięcy od ogłoszenia upadłości do ustalenia planu.
Tak. Do masy upadłości nie wchodzi część wynagrodzenia wolna od zajęcia ani część dochodu, która łącznie z nim odpowiada 150% kryterium dochodowego z pomocy społecznej na Ciebie i każdą osobę na Twoim utrzymaniu. Pozostała część dochodu trafia do masy upadłości.
Nie. Egzekucje wobec majątku wchodzącego do masy upadłości zostają z mocy prawa zawieszone z dniem ogłoszenia upadłości, a po uprawomocnieniu się postanowienia umorzone. Nowej egzekucji nie można wszcząć.
Można złożyć wniosek, ale jeśli w ciągu 10 lat przed nim umorzono Ci długi w innej upadłości, sąd co do zasady odmówi ustalenia planu spłaty i umorzenia. Wyjątkiem są względy słuszności lub względy humanitarne.
Informacje o upadłości są publicznie dostępne w Krajowym Rejestrze Zadłużonych, a banki oceniają historię kredytową klienta. Dlatego przez pewien czas po upadłości uzyskanie kredytu jest zwykle trudne.
adw. Beata Wysocka-Skrzypek - adwokat w Inowrocławiu

Autorka artykułu

adw. Beata Wysocka-Skrzypek

Adwokat, Kancelaria Adwokacka w Inowrocławiu

Od 2014 roku prowadzi kancelarię adwokacką w Inowrocławiu. Doradza i reprezentuje klientów przed sądami, m.in. w sprawach z zakresu prawa cywilnego.

Czytaj także:

Rozważasz upadłość konsumencką?

Kancelaria Adwokacka w Inowrocławiu pomaga przejść przez całą procedurę - od przygotowania wniosku, przez kontakt z syndykiem, po wykonanie planu spłaty. Bezpłatna wstępna ocena sytuacji.